Βάρβιτος
Αρχαία Ελληνική Βάρβιτος
Η αρχαία ελληνική Βάρβιτος ακολουθεί τις ίδιες αρχές που διέπουν την κατασκευή των αρχαίων Ελληνικών λυρών μας, καθώς ανήκει στην ίδια μουσική οικογένεια και φέρει μια στενή κατασκευαστική και ακουστική σχέση. Ωστόσο, ο μουσικός της ρόλος και ο ηχητικός της χαρακτήρας διαφέρουν σαφώς. Η Βάρβιτος μιλάει με μια βαθύτερη, πιο ζεστή και πιο γειωμένη φωνή. Για αυτόν τον λόγο, υποστηρίζει όμορφα τόσο τις ανδρικές όσο και τις γυναικείες φωνές, προσφέροντας ισορροπία, πλούτο και γλυκό απόηχο.
Όπως και τις λύρες μας, κατασκευάζουμε τη Βάρβιτο χρησιμοποιώντας ξύλινα ηχεία εμπνευσμένα από καβούκια. Κάθε ηχείο είναι προσεκτικά διαμορφωμένο έτσι ώστε να λειτουργεί ως ένα αποτελεσματικό ακουστικό αντηχείο. Η συνολική κατασκευή σέβεται τις αρχαίες αναλογίες, ενώ παράλληλα ανταποκρίνεται στις σύγχρονες μουσικές απαιτήσεις. Σε σύγκριση με τη λύρα, η Βάρβιτος χρησιμοποιεί σημαντικά μακρύτερες χορδές, και αυτό το αυξημένο μήκος χορδών διαμορφώνει τον ήχο της και διευρύνει τις χαμηλές της συχνότητες. Αυτό, όμως, απαιτεί μεγαλύτερο έλεγχο και ακρίβεια από τον ερμηνευτή για να αποδώσει τις αρμονικές νοτες και τις χρωματικές κλίμακες.
Όταν ο μουσικός επιτύχει την απαραίτητη ισορροπία, το όργανο ανταποκρίνεται γενναιόδωρα. Οι αρμονικές αναδύονται με καθαρότητα, βάθος και σταθερότητα. Με τη σειρά του, η Βάρβιτος ανταμείβει τον μουσικό με έναν ήχο που συνδυάζει δύναμη, ζεστασιά και εκφραστική ομορφιά. Αυτή η απόκριση καθιστά το όργανο ιδιαίτερα κατάλληλο για φωνητική συνοδεία, όπου η αντήχηση και η υποστήριξη παίζουν κεντρικό ρόλο.
Η Βάρβιτος είναι ένα όργανο “παρουσίας”. Ο ήχος της γεμίζει τον χώρο χωρίς ένταση. Παραμένει σταθερή, αλλά και ευέλικτη, καθώς η αρχαία μορφή και το μουσικό βάθος ενώνονται σε ένα συνεκτικό σύνολο.
Περισσότερο από μια απλή ιστορική ανακατασκευή, η Βάρβιτος μας υπάρχει ως ένα πλήρως παικτό αρχαίο ελληνικό μουσικό όργανο. Με τις ρίζες της στην αρχαιότητα αλλά ζωντανή στο παρόν, διατηρεί την ταυτότητα ενός συναρπαστικού κλάδου της αρχαίας οικογένειας της λύρας, ενώ μιλάει με τη δική της ξεχωριστή φωνή.
Ιστορικά δεδομένα της Βάρβιτου
Η Βάρβιτος, τυπολογικά σχετίζεται με τη λύρα, με την οποία έχει αρκετά κοινά στοιχεία. Η σημαντικότερη διαφορά μεταξύ των δύο οργάνων έγκειται στους κατά πολύ μακρύτερους βραχίονες (πήχεις) της βαρβίτου, χάρη στους οποίους, παρήγε μουσική ιδιαίτερα χαμηλής τονικότητας, κατάλληλη για τη συνοδεία φωνής. Η βάρβιτος είναι γνωστή μόνο από παραστάσεις και ήταν ιδιαίτερα δημοφιλής στην αττική αγγειογραφία ως το 430 π.Χ., συνοδεύοντας κωμαστές, συμποσιαστές, ακόμα και γυναίκες μουσικούς, καθώς και θεϊκές και μυθολογικές μορφές που συνδέονται με τη μουσική, με το τραγούδι και το συμπόσιο. Ο Αριστοτέλης αποκλείει τη βάρβιτο από την εκπαίδευση των νέων, καθώς προοριζόταν μόνο για την τέρψη, και πράγματι οι παραστάσεις μουσικοδιδασκαλείων όπου διδάσκεται το παίξιμο του οργάνου είναι ελάχιστες. Βέβαιο είναι ότι ήταν όργανο που απολάμβανε μεγάλη τιμή στη σχολή της Λέσβου (Τέρπανδρος, Αλκαίος, Σαπφώ, Ανακρέων).
