Ψαλτήρια

Αρχαίο Ελληνικό Τριγωνικό Ψαλτήριο (Τρίγωνον)

Στην Αρχαία Ελλάδα, χρησιμοποιούσαν τον όρο ψαλτήριο για να περιγράψουν έγχορδα μουσικά όργανα που έμοιαζαν με άρπες ή σαντούρια. Ο όρος δεν περιέγραφε ένα σταθερό όργανο. Αντίθετα, αναφερόταν σε μια ευρύτερη ομάδα που ορίζεται από την τεχνική παιξίματος. Το όνομα προέρχεται από το ελληνικό ρήμα ψάλλω, που σημαίνει “τραβάω (με τα δάχτυλα)”. Αρκετά σημαντικά όργανα ανήκουν σε αυτήν την οικογένεια, όπως το Τρίγωνο, η Πυκτίς, η Μάγαδις και το Επιγώνιο. Το αρχαίο ελληνικό Τριγωνικό Ψαλτήρι, όμως, είναι το πιο διάσημο ανάμεσά τους.

Το όργανο που παρουσιάζεται εδώ είναι ένα τριγωνικό ψαλτήρι της Κυκλαδικής περιόδου (3200 – 2000 π.Χ.). Βασίσαμε την ανακατασκευή του σε αρχαιολογικά ευρήματα από ειδώλια που βρέθηκαν στα νησιά Κέρος και Νάξος. Αυτά τα στοιχεία δείχνουν δύο κύριες εκδοχές του οργάνου: η πρώτη εκδοχή βασίζεται στο ειδώλιο που είναι γνωστό ως ο Αρπιστής της Κέρου. Αυτή η φιγούρα αντιπροσωπεύει μία από τις πρώτες απεικονίσεις έγχορδου μουσικού οργάνου, που χρονολογείται περίπου στο 2800–2500 π.Χ. Η δεύτερη εκδοχή στηρίζεται στο ειδώλιο που είναι γνωστό ως ο Αρπιστής της Νάξου, ο οποίος παρουσιάζει μια άλλη ερμηνεία της ίδιας μουσικής παράδοσης.

Αυτή η ανακατασκευή επαναφέρει στη ζωή ένα πρώιμο έγχορδο όργανο. Στεκόμενο στις απαρχές της μεσογειακής έγχορδης μουσικής, το όργανο δεν παραμένει πλέον ένα συμβολικό ή αρχαιολογικό αντικείμενο. Αντίθετα, λειτουργεί ως ένα πλήρως χρηστικό αρχαίο ελληνικό μουσικό όργανο. Με αυτόν τον τρόπο, συνδέει τον πρώιμο κυκλαδικό μουσικό πολιτισμό με τη σύγχρονη μελέτη και εκτέλεση.